Sách Tiếng Việt lớp 1 dạy khôn lỏi: Biên soạn cẩu thả?

(Giáo dục) - Tổng chủ biên sách Tiếng Việt lớp 1 khẳng định đã nghiên cứu kỹ câu từ, bài học khi soạn sách nhưng nhiều người vẫn cho là cẩu thả.

Lạm dụng chuyện ngụ ngôn?

Ngày 10/10/2020, trao đổi với Đất Việt về câu từ, bài học trong sách Tiếng Việt lớp 1 (bộ Cánh diều) đang gây tranh cãi, nhà văn Hoàng Quý cho rằng, nguyên nhân là do nội dung của cuốn sách đã sử dụng nhiều câu chuyện ngụ ngôn của nước ngoài.

"Qua những phản ánh của phụ huynh có thể thấy, những nội dung gây tranh cãi đều nằm ở những câu chuyện ngụ ngôn được trích từ văn học nước ngoài. Khi dịch sang tiếng Việt, người dịch làm sao phải giữ nội dung, câu từ càng giống bản chính càng tốt nên mới xảy ra sự phản ứng như vậy.

Còn nếu dịch sai lệch với bản gốc quá nhiều là vi phạm nguyên tác. Khi đó, không chỉ là lỗi vì đạo đức của người dịch mà còn là vi phạm pháp luật, xuyên tạc bản gốc" - ông Quý cho hay.

Sach Tieng Viet lop 1 day khon loi: Bien soan cau tha?
Bài đọc Hai con ngựa được chia làm hai phần.

Theo ông Quý, khi đánh giá chất lượng một quản sách, nhất là sách giáo dục cần nhìn vào tổng thể của quyền sách đó và những bộ môn liên kết với nội dung mà bộ sách thể hiện, không thể chẻ nhỏ từng bài học để nhìn nhận.

Tuy nhiên, việc biên soạn sách giáo khoa dù lấy câu chuyện của nước ngoài nhưng vẫn cần đảm bảo thuần phong mỹ tục của người Việt. Bởi, sách giáo khoa không chỉ dạy kiến thức khoa học mà còn dạy cho học sinh nét văn hóa, truyền thống của dân tộc.

Việc áp dụng quá nhiều chuyện ngụ ngôn vào trong một cuốn sách cho học sinh 6 tuổi là hơi nặng. Bởi những câu chuyện ngụ ngôn thường đa nghĩa, mang hàm ý sâu xa, đôi khi người lớn còn phải đọc đi đọc lại nhiều lần mới hiểu hết được.

"Những nội dung trong các câu chuyện ngụ ngôn mà phụ huynh phản ánh có thể thấy góc nhìn mở rộng về cuộc sống, phù hợp hơn với xu thế hiện tại. Nhưng câu hỏi đặt ra, một đứa trẻ 6 tuổi đã nên học, biết những điều đó? Còn việc hiểu, vận dụng câu chuyện trong bài học như nào vào cuộc sống là tùy vào cách giảng dạy của giáo viên và từng học sinh" - nhà hăn Hoàng Quý bày tỏ.

Trong khi đó, một chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục thẳng thắn bày tỏ, nhiều bài học trong sách Tiếng Việt lớp 1 thể hiện sự chủ quan của người biên soạn, thể hiện sự phản giáo dục khi dạy trẻ tính láu cá trong cuộc trò chuyện giữa cua và cò.

"Nhiều ngôn từ trong sách Tiếng Việt lớp 1 còn suồng sã, như từ "chén" - ăn chỉ được dùng ở "vỉa hè" nhưng lại đưa vào giáo dục là phản giáo dục. Điều này cho thấy sự cẩu thả của người biên soạn.

Việt Nam ngôn từ rất phong phú, nhiều câu chuyện ngụ ngôn hay, câu từ xuất sắc nhưng không áp dụng, tại sao lại sử dụng nhiều chuyện ngụ ngôn nước ngoài?" - vị chuyên gia đặt câu hỏi.

Đã nghiên cứu kỹ

Liên quan đến vấn đề này, trả lời trên Tri thức trực tuyến, ông Nguyễn Minh Thuyết - Tổng chủ biên kiêm chủ biên sách giáo khoa Tiếng Việt 1 bộ Cánh diều cho biết, khi dạy chữ, vần, người viết sách phải tạo ra bài đọc để các chữ, vần mới học được lặp lại nhiều lần, giúp học sinh không quên chữ, đọc, viết tốt.

SGK thường phải sử dụng các văn bản theo 4 cách khác nhau, gồm dẫn nguyên văn, trích đoạn để phù hợp với thời lượng học, theo và phỏng theo.

Tuy nhiên, thực tế, một số phụ huynh cũng như người dùng mạng xã hội phản ánh câu chuyện như Hai con ngựa, Cua, cò và đàn cá thiếu tính giáo dục, thậm chí là “dạy trẻ thói khôn lỏi”. Trong khi đó, hai truyện Ve và gà, Hai con ngựa bị cho rằng không đúng với bản gốc.

Sach Tieng Viet lop 1 day khon loi: Bien soan cau tha?
"Gà trống là thú dữ ư?" - phụ huynh thắc mắc.

Phản hồi về việc có sai lệch bản gốc hay không, ông Thuyết cho biết truyện về ngựa ô, ngựa tía phỏng theo câu chuyện Ngựa đực và ngựa cái của nhà văn Lev Tolstoy trong quyển Kiến và bồ câu của NXB Kim Đồng, bản dịch của nhà văn Thúy Toàn.

Ngoài ra, Tolstoy còn có truyện khác cũng nói về hai con ngựa. Ông Thuyết đoán có thể một số người căn cứ vào truyện này.

“Ý nghĩa giáo dục toát lên từ toàn bộ câu chuyện, sao có thể cắt một nửa? Như truyện Hai con ngựa, một số người đọc phần 1 rồi đưa ảnh chụp phần 1 lên mạng, bảo truyện xui trẻ em lười lao động. Làm sao nhà văn vĩ đại như Tolstoy viết như thế được?”, ông Thuyết bày tỏ.

Về lý do sách dùng một số từ ít thông dụng, ông giải thích thời gian đầu, học sinh chưa biết nhiều chữ, tác giả phải vận dụng số chữ ít ỏi mà các em biết để tạo thành câu văn, bài tập đọc nên phải dùng một số từ như vậy.

Ví dụ, từ “chả” là khẩu ngữ miền Bắc. Trong các trường hợp từ này được sử dụng trong sách Tiếng Việt lớp 1, tập 1, tác giả không thể dùng từ “không” hoặc “chẳng” để diễn đạt ý phủ định vì đến giai đoạn này, học sinh chưa học các vần “ông”, “ăng”.

"Đối với việc dùng cả cụm “ba má” và “bố mẹ”, tổng chủ biên sách Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh diều cho biết sách dùng để dạy học sinh cả nước. Do đó, các tác giả tạo ra hai tuyến nhân vật. Nhân vật sống ở miền Nam gọi “ba má”. Nhân vật ở miền Bắc gọi “bố mẹ”.

Theo ông, đất nước đã thống nhất 45 năm, hai cách gọi này không còn xa lạ. Ngoài ra, nó cũng giúp trẻ mở rộng vốn từ" - ông Thuyết giải thích.

Ngoài ra, ông Thuyết cho biết trong quá trình sửa, các tác giả đã tính đến tính giáo dục của câu chuyện và chỉnh sửa để đỡ nặng nề.

Ví dụ, ở truyện Ve và gà, trong bản gốc, khi ve đến xin thức ăn cho mùa đông, kiến hỏi sao ve không ca hát nữa đi. Chi tiết này được sửa thành gà cho ve thức ăn và dặn ve "chăm múa và chăm làm nữa thì sẽ chả lo gì”.

Ông Thuyết nói thêm, trước các phản ứng của một số người dùng mạng, ông hy vọng mọi người bình tâm, đọc kỹ, hiểu công việc dạy học sinh lớp 1 trước khi đánh giá. Trong quá trình các trường triển khai dạy học, ban biên soạn tiếp tục lắng nghe để xử lý những vấn đề do giáo viên đặt ra.

“Tôi tin nếu phụ huynh chờ đợi, không lâu đâu, mọi người sẽ thấy hiệu quả của sách. Việc xem xét điều chỉnh là cần thiết nhưng không thể đẽo cày giữa đường, ai nói gì cũng nghe được”, ông nói.

Ngọc Vân

Thứ Hai, 12/10/2020 07:28

Tài xỉu nro

Tài xỉu nro

InTài xỉu nro

Contact

Sự Kiện